Saturday, September 24, 2022

ZÂWLPALA NIH ZÂWLMAKA

 ZÂWLPALA NIH ZÂWLMAKA (A folktale of the Darlong)

Focalizer: Rev. C. Thuamdinga Darlong (82) of Saibual Village of the Darlong, Date of Collection: 17/09/2022

Language of the narrative: Darlong

Zâwlpala nih Zâwlmaka hi tlangvâl vêve an changa. Zâwlmaka hi inchongnâi, Zâwlpala hin rochu ichai, inriângnâi a chang. A changa Zâwlpala hi a ṭhat êm êm a, mi ṭong hom inngai, ikapai ṭhiâm, mi thu âwi a chang. Ma tlangvâl hei chun nunghâk khatka anneia, ma nunghâk chu 'Tuâlvungi'. Tuâlvungi hi nunghak hmêlṭha, a nin di vêve a chang. A changa Tuâlvungi hin Zâwlpala hi ândi, inchongnâi a chang homin Zâwlmaka hi ândi nawh. A nunchang ikapaia hin Zâwlpala hi ândi. A changa an kâra hin ma inchongnâipa Zâwlmaka hi a loi tlâk ve thap thap ṭhin a chang, ani in a ngêp nghâla ichai nai a chang hate, a niin a zak nghâla, a luâin a hâwi a chang Tuâlvungi hin. Voika chu an tui inding a hin, tui inding hi a sâwk pêk vêve a an bu nêk ding a hin, a tlangvâl ditloipu Zâwlmaka inding a hin tûr a phul pêka, a tlangvâlpa Zâwlpala tâ a chun a phul nawh. Mangka chun tui an inle inṭhialin Zâwlmaka inding tui ha a tlangvâlpa Zâwlpalan a inle te Zâwlpalan thînain a hmang ta a chang. A tlangvâlpa a san a tumpu ha a thi pêk tak. Maha Zâwlpala a thi han Tualvungi a sûn ding han an va koi, Vahui te an tira. Ma Vahui tê chun mangka hin a vakoi:

           Hui e, Hui e, Hui e, Hui e, Tiana Zâwlpala â thi, Tuâlvungin ruâk va rêl rawh,

E! Zâwlpala a thi chute atia a sûn ding chun anu nghâknu Tuâlvungi chu an thoka,

Tuâlvungi chun hla a sak ve a,

               Zâwlmaka in-ding kitia tûrtui haiten kê dona,

                  Zâwlpalan fam nân a hmang,  [Tuâlvungi Ṭaphla]

Ma tina chu,

A tlangvâlpa dam aw dinga a thaw, a tui tur a tlakloipu ha a hnel pu han a ina, tur a tlakpu-a ha a tlangvâlpa in a in pêk hate,

Lampuia a hong kala a ṭhatlaia leilâk a daw heiha a hong hmua hla a hong phuâ nâwka,

Zâwlpala leilâk i daw hi leilak inphir ten a daw, a kal ding chu keima Tuâli, Tuâli thâi chang ro ki chang e, ati chu, a hong I phua.

A hong kal tira a tui kuâng huât a hong hmua, hla a hong phua nâwka,

Zâwlpala pangpêm I huat hi Pangpêm inṭhian ten a huât, a thâl ding chu keima Tuâli, Tuâli thâi chang ro ki chang e, a hong ti nâwk chu.

Ma a Pangpêm huâta nghâkhmun (Tlâithlân) a daw Tlâithlân ei iti ṭhin hi a hmu han a hong phua nâwka,

Zâwlpala Tlâithlân I daw hi Tlâithlân inṭhian ten a daw, ân ngha ding chu keima Tuâli, Tuâli thâi chang ro ki chang e, a hong i ti nâwk.

Mangka han ahong kal kala Naipang pâwi inkap a hong hmua, Naipang ki tute hei Zâwlpala thlân ten maw om?

Naipang te hei chun, Zâwlpala thlân tlânga chun e, khuâng ṭhua vâi an tlar bunga,

Sa tin hrâng lû tlar binga, antia

Zawlpala thlân niva hmu inte aw pi, ma thlâna han pâr kung e Salu intlar dur ka e va hmu neti ha antia, hla in Naipang te heiin anloi hrila,

Ava a a thlân chu ava hmû a, a tap-a, A tap a tap le a lua a samtola sarikulhmul a itol han a suna a sun pasun ha hawi loi hate mangka chun Tuâlvungi hom chu a thi.

Tuesday, July 12, 2022

TONIGHT

“Tonight”

Lalliankima Darlong


Tonight, I wish you were here,

I miss your warmth smile, your laugh,

Feel nostalgic for, your beautiful words,

The epitomic of your outfits!

Wish, I could see you tonight.


You've gone distant, consciously,

You've elide everything, as if I was never your priority,

Everything has transpose other than your fragrance.


I miss your wake-up call,

Your chide, your solicitude, your tenderness,

Your lips, your kisses,

Yes, your fragrance,

Wish, I could live in Yesterday,

When will I see you again?

Wish, I could see you Tonight,


My heart is sore,

But, I've accepted the reality,

That, you've truant faraway,

Somewhere, in this Universe,

Tonight, I wish you were here.


17/05/2022

Wednesday, April 15, 2020

The Faces of Tripura Women. 

Dipa Karmakar (Gymnast)

Priyanka Dasgupta (Gymnast)

Nishtha Chakraborty (Boxer)

Sourabhee Debbarma( First female Indian Idol winner)

Krishnakali Saha (Singer)

Niharika Nath (Singer)

Smita Nandi (Singer)

Progati Nath (Singer)

NIRUPAMA DEY (Singer)

Puja Goswami Chakraborty (Singer)

Srijaya Bhowmik (Singer)

Sagnika Saha  (Singer)

Rimsha Deb (Singer)

Sadhwi Majumder( Dancer)

Reema Debnath (Actress)

Sudipta Roy (Actress).

Rinky Chakma (fbb Colors Femina Miss India  Tripura Grand Finalist 2017)

Mamita Debbarma (Winner of fbb Femina Miss India Tripura 2018)

Jayanti Reang (Winner of  fbb Colors Femina Miss India Tripura 2019)

Anugata Gupta Sen (Winner of Mrs. Adwitiya. 2017 and 

Brand ambassador of Portronics, Shein, & many other brands.)

Laxmita Reang, (Goalkeeper of the national women's football team).

Bipasha Hrangkhawl (Tripura’s First Woman Air Traffic Controller [ATC])

Tracy Darlong (International Kick Boxing Champion)

Saraswati Dey-Saha (Indian Sprint Athlete)

Friday, March 27, 2020

Pathian thu a tawika inkawmna:

Ei ram ei hnam laia Exodus hi ei ṭul. Exodus awmzia chu “Zalenna” or “Kalsuâk” chang. Corona Virus a inthawk a Zalenna hi ei ṭûl tak zet a chang. Covid 19 hi chu boi tik ni la nei atia, chang rawh chu ei nu na hin Pathian ei dit naw chun kumtluang in ahmu thei aw ding a awm naw, Lalpa pan ngaina chang hi ei hawi naw chun itikin maw hawi eiti. Corona Virus hi chu ihom a chang naw, Setana hmang rua khatka mai a chang, Cancer, TB, HIV, Malaria etc etc, hei angka mai a chang in an lang, a damdawi hmu dek siala boi ta zai âti. Hmu tik ni hom la awm bani, changhom siala Unaihei atuna ei dinghmun hin Pathian pan ngaina chang ei hawi naw chun itikin mo hawi eiti............. Nen ngaitua thin bei?

Jokab a Bung 4 châng 8 a chun mangka hin ati a chang— Pathian hnâi rawi, chunkachun, ani chun nangni hnâi a tih. LALPA chu inpakin awm rise.
Sâm No. 73 châng 23-28 ha ei hang siar chun, 28 a chun, Keia ding rawh chun Pathian hnâi hi a ṭha (chem) a chang, LALPA Pathian chu ken humhimna in ki hmang a (Ni sinthaw zawng zawng thu chu ki hril theina dingin). LALPA chu inpakin awm rise. Amen.

Unaihei, nin ngaitua ve ṭhin maw, ei hringnun hi, ei manmasi na hi aboi ding chang ta siala nawle mo mihriam ei chang nahi awm ta naw siala, thi ta eila, loi thi ta eila, loi thi ta inla Vanram lut nen ring bei/ Vanram ilut eiin ring bei? Lut eiti maw ei hawi chiang bei taka? Ma leiin Unaihei Mâni an in en fiang/chiang hi atul takzet a chang......... Pathian reka eiin zawm na hi mi tu homin anni hawi pui naw a, Pastor, Upa hei hom in anni hril thiam naw a, ei manin hin einn en fiang/chiang thin ding a chang, mahi i pawimawh fe nih iṭul fe a chang.

Hmusit na, Lungṭhaloina, Mi ngepna, Mi pun awina, Khêl hril awina, Mi lem awina nih thil dang dang hei hi ei nuna hin a awm a awm chun ipai ei ṭul a chang.........
Tlâwmin ngaina, Zaidawh theina, Hmangaina, Inhawi theina nih thil ṭha tin reng hei hi ei uar ding a chang tihi hawi thar nawk eiti Unaihei.

Mahei hi keiman hom ki in ti ṭhin a chang, Manina in en fiang, in en chiang hi atul takzet a chang. Ei dinghmun hi ei hawi chiang atul takzet a chang Krista reka eiin Zomna hi.

Sual thupa ichawiin ṭonginṭai eiti Unaihei, hun hi a awm ning ta naw a chang hi, Lalpa i phatsan loiin ei Ringna indet hun a chang.

Ei nun tiang hi loiin en fiang rei. Imo ei dinghmun hi hawi eiti tihi ke ring a chang..........

LALPA Pathianin hril sual nih ti sual ki nei chun ni ngaidam siala, adik sun rawh chu Lalpa Pathianin atharin ei lungril tianga malsâwm na nen vur thar rise. Amen.

“Ei Nun Tiang Hi Loiin En Fiang Rei” Unaihei...........

LALPA Pathianin mal ni sâwm tiang rise. Amen.
“Nunna Hlutzia”

Lal Solomona chun, “Khawvela hin thilthar reng a awm naw“ (Thu. 3:15) ati angkan Pathian chatuan remruat pu in aruat taksai, leilung thil chu leilungah, rivan thil chu rivanah, chatuana dingin an innghet tir sai rit aloi chang.

Khawvela hin i i angkan roiinpuiin awm thin hom eila, rivan ei lut pui thei ding thil i hom ei nei naw. Mangka kâra chun rivan tiang thil leilungin aloi idong ve a awm a, machu “Thutak nih Nunna” Pathiana inthoka suak hi a chang (Gen. 2:7). Maleiin, Pathian chun, ‘Nunna’ hi ngaihlu fê dingin ane ti a chang. Rivan ei lut pui thei ding thil chu ngaipawimaw fê ding a chang.

“Nunna” hlutzia— “Nunna” hi khatka chai ei inei a chang a, rineng ahin voika ei piang a, voika ei thi ding a chang, mahi tupai in ei i chiang nih ei i hawi a chang.
Nintin ei nun ei hmang dan ahin inṭhial ni, dikloi na nei ṭhin hom eila, sual thupa ei chawia ei ṭonginṭai chun Lalpa Pathian in ni loi ngaidam âti a chang, asanchu chu ei Lalpa Pathian ṭha hin sual insim hi âlom a chang. Manmasi nun hlutzia hi aw ei sui suak chel naw/phâk naw mihriam vârna in. Sâm ziaka chun, Manmasi dam kum hi kum 70, hrâtna leiin kum 80 aloi ti hial a chang. Tûnlai chun mangka dawr kum tak hom i phâk chel loiin mi tamkan ei nunna ei chân a chang, imo a san eiti chun, athen accident in thinna an chang a, athen Drugs leiin, athen chu nâtna ṭi awm leiin thina an loi chang a chang. Athen piangsualna in, athen chu aw an hringnun hi an awi dan in Lal Isua Krista an hoi hma in thina an chang a, a rapthlak kiti a chang ki ngaihtua chun.

Damna hi Lalpa ta a chang a, dam ret ding hom in Lalpa Pathian in ani siam naw a, a piang ta phot chu thi ding in ane siam a chang. Thina hom hi Lalpa ta a chang, ei dam hom in ei thi hom in Lalpa ta ei chang hi aṭûlin a pawimawh em em a chang.
Job a chanchin ha hang ngaitua ta, ei ni tûnlaia Manmasi hnianga mangkata dinghmun ha thlung siala ei hawi naw Job a angkan ringawm chel eiti mo tihi ke ngaitua, mâhi keima ngei hom ki inti a chang.

“Nunna” hi ahlu fê a chang, ma leiin ei nunna hi a vong ṭha loi tum rei ei damsung ni hun tawika te ahin. Lalpa ihawi ret pum in, ama a awm ret pumin khawvel hi loi ngam rei. Khawvel roiinpuina hei zong zong hi Lalpa Pathian ta a chang a, ama a ei awm chun ni pe le ati a chang, ama ring zoi eitia, kawng tin renga number 1, a pakhat na a asia loi tum rei.

Manmasi ei chang leiin a famkim aw ding rit chu a awm naw, changhom siala a famkim ei tum ngot rengin ei Lalpa Pathian hi lawm ati ke ring.

Lalpa’n mitin lungril a sin thaw rise atharin.

Thu. 5:5 a chun, “Nen tiam na hlen loi hnêk chun intiam loi law law aṭha zawk” ati ah, (It is better not to vow than to make a vow and not fulfill it.) Tiklai paia ei hawi ding chun Lalpa Pathian rihming inlam pumin thil eiin tiam dek chun, ei Fulfill le le hi atul ti an lang a chang. Kawngtin renga, Ringawmna ah, Sum ni puan chung chang thua, Mi hei laka thil roibawi kawng homa ringawm hi atul a chang.

“Piangsualna hin hlai luat nih thleibîk (partiality) reng anei naw, ma leiin ei hringnun hi insum fêkan a hmang loi tum rei.”

Ringawmna nun ei nei thei thar na dingin Lalpa Pathian in atharin malni sâwm pêk rise. Amen.

May the Almighty God be with you all.

Ke lâwm.

Wednesday, September 4, 2019

Ei Lalpa Pathian chu Atha (Tiklai paia ei Tongintaina ithung pu thin).

Ki châi luât lei mo a chang tak aw! Ki sinthaw ding oma a inlang, i om hom ki thaw thiam tak loi hi? Thil tul fêka hom atul tham naw a nen hoi tir pu hi?

Sum ni puan hi khawvel a ding chun roithil ihlu feka tia ihlu ve chem khatka ti hom eila inthial naw ning a, sum ni puan chunga ei lung a hnip chun khawvel hi chu bei em em kan a chang chun hmang thiam ding i om ati a chung, beidong ni nih harsatni om thin den hom siala.

Ei beidong ni, harsatni, hreom fêkan ei om chang chai in mo ei Lalpa Pathian hi ei hoi phâk ding? Nin tin voi izakamo tongintai in hun ni hmang thin, Bu nêk taw, Zâl taw, Zînga ei thoia ei tongintai hei itin loi'n azen in lâwmthu hrilna nih ni thil mamo hril na hun ding in hun ni pêk thin bei?

Lalpa Pathian hnianga chun inchong na, Varna, thatna tin reng a om nghâl a, dam na hei, hrisel na zong zong hei hom a om sa den a.

Khawvel hi Pathian hoi loia i hmang hi chu oi naw roi, sum ni puan tin sengloi khop nei hom inla, nang a pepu, ane siampu chu inhnil riai naw rawi Suapui hei.

Lalpa Pathian hi atha, nunbei tak, mi fel tak, mi khawngai thei tak a chang, tiklai homa ei siat na ding ngaitua thin loi a chang nghâl a.

Zam naw rawi, Beidong naw rawi, tongintai tam phot rawi, tongintai eiti aman ni tho pek rit ati, ring chai ring eiti, a hnianga ei ipai innghat eiti. Amen.

Figure of Speech

Figure of Speech

A figure of speech is a word or phrase that possesses a separate meaning from its literal definition. It can be a metaphor or simile, designed to make a comparison. It can be the repetition of alliteration or the exaggeration of hyperbole to provide a dramatic effect

Alliteration
Alliteration is the repetition of the beginning sounds of neighboring words.

Examples include:

She sells seashells.

Walter wondered where Winnie was.

Blue baby bonnets bobbed through the bayou.

Nick needed new notebooks.

Fred fried frogs' legs on Friday.

Anaphora
Anaphora is a technique where several phrases or verses begin with the same word or words.

Examples include:

I came, I saw, I conquered. - Julius Caesar

Mad world! Mad kings! Mad composition! - King John II, William Shakespeare

It was the best of times, it was the worst of times, it was the age of wisdom, it was the age of foolishness. - A Tale of Two Cities, Charles Dickens

With malice toward none; with charity for all; with firmness in the right. - Abraham Lincoln

We shall not flag or fail. We shall go on to the end... we shall never surrender. - Winston Churchill

Assonance
Assonance is the repetition of vowel sounds (not just letters) in words that are close together. The sounds don't have to be at the beginning of the word.

Examples include:

A - For the rare and radiant maiden whom the angels named Lenore. (Poe)

E - Therefore, all seasons shall be sweet to thee. (Coleridge)

I - From what I've tasted of desire, I hold with those who favor fire. (Frost)

O - Oh hear old Triton blow his wreathed horn. (Wordsworth)

U - Uncertain rustling of each purple curtain (Poe)

Euphemism
Euphemism is a mild, indirect, or vague term that often substitutes a harsh, blunt, or offensive term.

Examples include:

'A little thin on top' instead of 'going bald.'

'Fell of the back of a truck' instead of 'stolen.'

'Letting you go' instead of 'firing you.'

'Passed away' instead of 'died.'

'Economical with the truth' instead of 'liar.'

Hyperbole
Hyperbole uses exaggeration for emphasis or effect.

Examples include:

I've told you to stop a thousand times.

That must have cost a billion dollars.

I could do this forever.

She's older than dirt.

Everybody knows that.

Irony
Irony occurs when there's a marked contrast between what is said and what is meant, or between appearance and reality.

Examples include:

"How nice!" she said, when I told her I had to work all weekend. (Verbal irony)

A traffic cop gets suspended for not paying his parking tickets. (Situational irony)

The Titanic was said to be unsinkable but sank on its first voyage. (Situational irony)

Naming a tiny Chihuahua Brutus. (Verbal irony)

When the audience knows the killer is hiding in a closet in a scary movie, but the actors do not. (Dramatic irony)

Metaphor
A metaphor makes a comparison between two unlike things or ideas.

Examples include:

Heart of stone

Time is money

The world is a stage

She's a night owl

He's an ogre

Onomatopoeia
Onomatopoeia is the term for a word that sounds like what it is describing.

Examples include:

Whoosh

Splat

Buzz

Click

Oink

Oxymoron
An oxymoron is two contradictory terms used together.

Examples include:

Peace force

Kosher ham

Jumbo shrimp

Sweet sorrow

Free market

Personification
Personification gives human qualities to non-living things or ideas.

Examples include:

The flowers nodded.

The snowflakes danced.

The thunder grumbled.

The fog crept in.

The wind howled.

Simile
A simile is a comparison between two unlike things using the words "like" or "as."

Examples include:

As slippery as an eel

Like peas in a pod

As blind as a bat

Eats like a pig

As wise as an owl

Synecdoche
Synecdoche occurs when a part is represented by the whole or, conversely, the whole is represented by the part.

Examples include:

Wheels - a car

The police - one policeman

Plastic - credit cards

Coke - any cola drink

Hired hands - workers

Understatement
An understatement occurs when something is said to make something appear less important or less serious.

Examples include:

It's just a scratch - referring to a large dent.

It's a litttle dry and sandy - referring to the driest desert in the world.

The weather is cooler today - referring to sub-zero temperatures.

It was interesting - referring to a bad or difficult experience.

It stings a bit - referring to a serious wound or injury.